هجو وطنز در ادبیات فارسی


ایرج میرزا شاعری دیر اشنا

با با طاهر همدانی


بابا طاهر همدانی



(سده پنجم قمری)، عارف و شاعر. بابا طاهر عریان همدانى از بزرگان مشایخ صوفیه و عارفى شوریده حال بوده است. روایاتى که راجع به او نوشته‏اند به قدرى افسانه‏آمیز است که وى را از یک سو با آل‏بویه و ابن‏سینا هم عصر جلوه مى‏دهد و از سوى دیگر شاهد قتل عین القضاة همدانى و حتى معاصر خواجه نصیر طوسى. به هر حال، قدیمترین مآخذى که وجود دارد نشان مى‏دهد که هنگام ورود طغرل به همدان زنده بوده است و قول بعضى مأخذ دیگر را که وفات وى را به سال 410 ق دانسته‏اند، نمى‏توان قبول کرد. البته ملاقات وى با طغرل با قول کسانى که وى را معاصر دیالمه دانسته‏اند منافاتى ندارد. چون از اشعار بابا طاهر نسخه‏ى موثق و معتبر قدیمى در دست نیست، نمى‏توان از روى تحقیق حکمى کرد. مقبره‏ى وى در سمت غربى کنار شهر همدان در کویى معروف به بن‏بازار در مقابل بقعه‏ى امامزاده حارث بن على واقع است. از بابا طاهر مجموعه‏یى از «کلمات قصار» به عربى باقى مانده است که عقاید عرفانى او را در علم و معرفت و ذکر و عبادت بیان کرده است. همچنین مجموعه دوبیتى‏ها، که به لهجه‏ى لرى است پر از لطایف و عواطف رقیق و معانى دل‏انگیر مى‏باشد.[1] باباطاهر عریان همدانى، از شاعران و عارفان اواسط قرن پنجم معاصر طغرل سلجوقى است. ولادت او در اواخر قرن چهارم اتفاق افتاده. طغرل آنگاه که به همدان رفت (445 ه.ق.) با او و بابا جعفر و شیخ حمشا در کوه خضر دیدار کرد. باباطاهر او را اندرز داد و سر ابریقى شکسته که سالها از آن وضو کرده بود در انگشت سلطان کرد و گفت مملکت عالم چنین در دست تو کردم، بر عدل باش! وفات او را به سال 410 نوشته‏اند. از وى مجموعه اى از کلمات (ه. م.) به عربى در دست است، و دیگر مجموعه ترانه‏هاى او به لهجه خاص. این ترانه‏ ها لطیف و مشحون از عواطف رقیق است و مکرر با تصرفاتى به طبع رسیده (آرامگاه باباطاهر).
نمونه های اشعار وی در این وب و وب ها دیگر قرار داده ام

 

 

   + سید جمال طباطبایی ازاد - ۱٢:۱٥ ‎ق.ظ ; سه‌شنبه ۱٩ بهمن ۱۳۸٩