هجو وطنز در ادبیات فارسی


ایرج میرزا شاعری دیر اشنا

ایرج شاعری دیر اشنا

یاد م هست در منزل ما که کم جمعیت هم نبود البته من اخری بودم و همه ازدواج کرده  ومن ومادر پیرم در خانه تنها بودیم ولی چه بگوبم همه روزه تمام نوه های مادرم خانه ما بودند بقولی مهد کودکی بود که من مجبور به نگهداری انان بودم .این مقدمه را گفتم تا بدانید خواندن ایرج ودیوان او ان هم به تصحیح جعفر محجوب در چنین موقعیتی خود مصیبتی است عظما .بگذریم بدیهی است باید خاطر نشان کنم کسی که مرا با ایرج اشنا کرد کسی نبود جز دوست بزرگوار وفرهیخته ام ارش-)علیرضا بندری(- که اولین بار در بوفه دانشکده اشعار این عزیز را برایم خواند ومن سخت مجذوب این شاعر شدم و ٢ ماه بعد استاد ارجمندم دکتر مهدی ماحوزی از من خواست در مورد این شاعر در درس روش تحقیق مقاله ای بنویسم و تحقیق کنم ان روزها همه میدانند دسترسی به منابع در مورد ایرج بسیار سخت بود ولی به همت دوستان منابعی جمع شد و من شروع به نوشتن کردم.

اری در١۵ سال پس از انقلاب هر چه بود بر سر ایرج این شاعر عزیز که بقول ملک الشعرا

که گفته بود

سکته کرد و مرد ایرج میرزا               قلب ما افسرد ایرج میرزا

سعدی بود چون سعدی بدهر              شعر نو اورد ایرج میرزا

اورده بودند فقط به چند شعر خارج ادب  او اکتفا کرده و دادگاه رای بر مرتد بودن او داده و دوستان فرهیخته ان زمان سال ١٣٧٠ چون دکتر الف بامداد و.....هر مطلب بود برای کوبیدن این شاعر بزرگوار گفته بودند دلیل اورده وخود بریده خود دوخته بودن.

در حالی که این شاهزاده قاجار با تمام دانشی چون

١-استادی خط در رتبه والا

٢-مسلط بودن به زبان انگلیس وفرانسه و عربی در ان زمان

٣- مترجمی وبرگرداندن چند منظومه خارجی از زبان اصلی به شعر فارسی

۴- استادی در ریاضیات و حسابداری ورییس مالی خراسان

۵- بنیانگذار شعر کودک در ایران و ادبیات کودکانه

۶- بکار گیری تمثیل در  بهترین صورت در شعر پارسی و ضرب المثل گوناگون فارسی

٧- نقد بی غل وغش و بی تعارف و خارج از ترس دنیا طلبان


و موارد بسیار دیگر.......................      من همیشه گفته ام ایرج شاعری باهوش زیرک جسور و بی پروا بود و با تمام دانش و وابستگی به خاندان قاجار و مقام وقدرت همیشه ساده زیست و   ساده بود وبا مردم کوچه و بازار ودر جای جای دیوان این عزیز از دست رفته رگه هایی از  بی الایشی او پدیدار است.                                                                    ایرج اگر ان چند بیت خارج از ادب در دیوانش نبود شاهکاری بی بدیل در زمانه خود بودو درست است از اینکه ما معمولا تا اسمی از این شاعر به زبان می اوریم سریع همه بیاد همان ابیات خارج از ادب می افتندولی بخدا با کمی تحقیق میتوان به این اصل پی برد که او  معمولا در ظرف مشکل داشته ولی محتوی بسیار پر مغز است..                                  من ببخشید همیشه گفته ام او در کاسه ای که سگ در ان غذا خورده به مخاطب خود شیر وعسل می دهد .                                                                                                   مثلا در باره  رسوایی بی بندوباران  و بی غیرتی و.....  شعری را با ظرفی الوده ولی پر محتوا به خوانندگان خود ارایه میدهد  شعری که با بیت زیر شروع میشود.                        شد گزر عزبی از در باغ دید در باغ یکی ماده الاغ                                                        

   + سید جمال طباطبایی ازاد - ۱٢:۳٦ ‎ق.ظ ; یکشنبه ۳٠ آذر ۱۳۸٢