هجو وطنز در ادبیات فارسی


ایرج میرزا شاعری دیر اشنا

قیام مازیار (دلیر مرد طبرستان)


«یکسال پس از قتل بابک یعنی درسال 224 هجری یکی از اسپهبدان طبرستان موسوم به مازیار پسر کارن که تعصب خاصی بدین زرتشتی داشت و آئین و آداب ایرانیان فرزانه را محترم می شمرد بر ضد معتصم (خلافت المعتصم از 218 تا 227 هجری) قیام کرد و مالیاتی را که معمولأ مردم طبرستان نزد والی خراسان می فرستادند ، نفرستاد. این بود که عبدالله  پسر طاهر (پسر طاهر ذوالیمینین ، موسس سلسله پنجاه و سه ساله  طاهریان در منطقه خراسان – طاهریان از 206 تا 259  هجری) که در آن تاریخ بر خراسان و سیستان حکومت می کرد (والی خلیفه در خراسان) با نیرویی عازم طبرستان شد و وی را(مازیار) شکست داد و اسیر کرد و به نزد خلیفه فرستاد- 225 هجری- و خلیفه المعتصم، مازیار را در سامره (در عراق کنونی) کشت و جسد او را در محلی که قبلأ جسد بابک خرمدین دلاور را آویزان کرده بودند، آویخت.
علت  قیام مازیار
مورخین علت  قیام مازیار را چنین نوشته اند که:
خیذر(حیدر) بن کاوس ملقب به افشین اشروسنی یکی از سرداران معتصم میخواست بر خراسان و سیستان حکومت کند و با وجود عبدالله بن طاهر (والی خراسان و سیستان و از طرف خلیفه) این امر را غیر مقدور میدانست ، بنابراین با مازیار پنهانی اتحاد کرد و او را بر ضد عبدالله  برانگیخت. از طرفی دیگر عبدالله بن طاهر بعد از غلبه بر مازیار، نزد او نوشته ای از افشین مشعر بر برانگیختن مازیار بر ضد خلیفه بدست آورده و آنها را پیش معتصم فرستاد. خلیفه دستور داد او را تازیانه بزنند تا اقرار بموضوع نوشته افشین کند. اما مازیار بضرب تازیانه مُرد و اقرار نکرد.
درهر صورت افشین با دستور معتصم خلیفه در حضور جمعی از امراء و بزرگان دربار و وزیر خویش محمد پسر عبدالملک محاکمه و زندانی شد و در سال 226 هجری بقتل رسید.
(کشته شدن مازیار در 225  و بتوسط  معتصم و کشته شدن بابک خرمدین در 223 و بتوسط معتصم)».

   + سید جمال طباطبایی ازاد - ۱:٠٥ ‎ق.ظ ; سه‌شنبه ٢ فروردین ۱۳٩٠